Jeofizik Nedir ?


 Jeofizik


Jeofizik yer yuvarının ve diğer gezegenlerin fiziksel yapısını, yerin davranışını, depremleri inceleyen, yeraltı kaynaklarını (su, petrol, doğalgaz, maden yatakları, jeotermal alanlar), arkeolojik ve kültürel kalıntıları arayan, mühendislik yapıları ile kentsel yer seçimini belirleyen, fizik yasaları uyarınca matematiği ve jeolojiyi kullanarak yeraltının anlaşılmasını sağlayan, görüntüleyerek araştıran ve yer yuvarının dinamik davranışlarını belirleyen bilim dalıdır.

Jeofizik Bilimi, yeryuvarını oluşturan kayaçların ve yer malzemelerinin farklı fiziksel değiştirgenlerine bağlı olarak geliştirilmiş, Sismoloji, Sismik, Gravite, Manyetik, Elektrik, Elektromanyetik, Radyometrik yöntemler ve Jeotermik yöntemler gibi çeşitli yöntemleri içinde barındırır.



JEOFİZİK MÜHENDİSLİĞİ VE HİZMET ALANLARI

İnsanda öğrenme isteği oluşturan duygu; merak.... Merak, insanın doğayı kontrol altına alma aracı olan araştırma ve bilgiyi doğurdu. Bilgi; güçtür, kuvvettir. Bilgi dağarcığını büyütmek için çalışan insanoğlunun bu tutkusu, onu mağara duvarlarına yaptığı çizimlerden, madde-enerjinin ufuklarına, uzaya, yeryüzünün yapısına ve yer içinin araştırılmasına itti.

Ancak insanoğlunun Yerküre'yi araştırma ufku uzun süre iki boyutlu bir biçimde yüzeyden yapılan incelemelerle, yani dağlar ve okyanuslar boyunca gelişti. İnsanoğlu, her zaman, üçüncü boyut olan yer içini de merak etti. Dünyanın kendisini oluşturan bu katı kürenin içi nasıldı, burada neler vardı?

* İşte insanoğlunun Yerküre'yi ve Evren'i keşfetmek için atıldığı maceranın sürükleyici öyküsü Jeofiziğin öyküsüdür.

* Geçmişte ve günümüzde yerkürenin yapısı nasıldı?

* Dağlar ve volkanlar nasıl oluşuyor?

* Depremler nasıl ve nerelerde olmaktadır?

* İçeceğimiz ve kullanacağımız yeraltı suları nerelerdedir?

* Ya petrol kaynakları...

* Enerjinin, maddenin dünyası...

* Bina, baraj, köprü ve fabrikaların zemin yapısı...

* Bunlar hep jeofiziğin cevaplandırdığı sorulardır, çünkü jeofizik yer içindeki gözümüzdür.

Jeofizik (Latince Ge: Yerküre, Physis: Doğa), dünyamız ve onun etrafını çevreleyen atmosfer ve hidrosfer ile uzayda yer alan diğer gezegenlerin fiziksel özelliklerini, onların yapısı ve oluşan olayların nasıl ve neden olduğunu araştıran bir bilim ve mühendislik dalı olarak tanımlanabilir.

Bu tanımdan, denizlerin, atmosferin, yerkabuğunun, yerin derinliklerinin insanların yaşam sürdürdüğü doğal çevresinin fiziksel yapısı, maden, petrol, su, jeotermal kaynak, endüstriyel hammadde vb. gibi doğal kaynaklar; deprem, heyelan, su baskını, çiğ gibi doğal olayların araştırılması anlaşılır. Ayrıca çeşitli boyut türdeki mühendislik yapılarının zemin araştırmaları ve zemin yapı etkileşiminin analizi, kent planlamalarında mikrobölgeleme çalışmaları da jeofizik mühendisliği uğraş alanlarındandır.

Jeofizik Mühendisliğinin araştırma ve ölçüm yöntemleri ya yerkürenin incelenen bölümüne ve olayına göre ya da belirli fiziksel özelliklerinden yola çıkılarak gruplandırılabilir.

Yerküre'nin ilgili bölümü ve olayına göre jeofizik araştırmalar, Uluslararası Bilim Birlikleri Konseyi (International Concil of Scientific Unions)'ne göre:

1- Sismoloji (deprembilim) ve Yer içi Fiziği araştırmaları

2- Hidroloji araştırmaları

3- Jeomanyetizma ve Aeronomi araştırmaları

4- Meteoroloji ve Atmosfer Fiziği araştırmaları

5- Volkanoloji ve Yeriçi Kimyası araştırmaları

olarak sınıflandırılırlar.

Fiziksel özelliklere dayanılarak oluşturulan jeofizik mühendisliği araştırma yöntemleri, belirli fiziksel özelliklerin arazide (yerinde = insitu) ve laboratuarda ölçülmesi ve bunların amaca göre (hidrolojik, madencilik, yapılaşma, jeoloji vb.) değerlendirilmesi ve yorumlanmasına dayanır.

Genellikle 1900'lerden sonra geliştirilen çeşitli jeofizik yöntemlerde, incelenen fiziksel özelliklere bağlı olarak farklı değişkenler ölçülür ve buna bağlı bir kurumsal çözüm geliştirilir. Başlıca jeofizik yöntemler aşağıda verilmiştir. Gerçekte kayaçların fiziksel özellikleri çok çeşitli olabileceğinden çok farklı sayı ve türde yöntem geliştirilebilir.

Yerküre'nin çeşitli bölümlerinin araştırılması için çeşitli yöntemler (maden ocakları, sondajlar vb.) vardır. Ancak bunlar çok pahalı olup yerel bilgi sağlarlar. Jeofizik yöntemler ise yerkürenin geniş bir alandaki değişimlerini çok hızlı olarak belirler. Jeofizik aramalar sondajın gereğini ortadan kaldırmaz. Ancak, arama/araştırma programının daha iyi yönlendirilerek zaman ve ekonomik faktörlerin en aza indirilmesine yardımcı olur.

Fiziksel özelliklere göre jeofizik mühendisliği yöntemleri;

1- Sismik yöntemler

2- Gravite yöntemi

3- Elektrik, Elektromanyetik yöntemler

4- Manyetik yöntemler

5- Termik Yöntemler

6- Radyoaktif yöntemler

7- Uzaktan Algılama

8- Kuyu Jeofiziği yöntemleri

Jeofizik Mühendisliği yöntemleri, yeryüzünde, havada (uydularla ve uçaklarla) sondaj kuyularında, maden galerilerinde ve laboratuarlarda yapılan ölçmelerden yararlanarak yatırımcı ve mühendis için gerek proje, gerek uygulama aşamasında yararlı birçok bilgiyi çok hızlı ve çok ucuza sağlar.

Bu paralelde jeofizik mühendisliği araştırmalarıyla yapılabilecek çalışmalardan bazıları şunlardır.

* Doğal Kaynakların araştırılması

* Endüstriyel Hammadde

* Maden Aramaları

* Su Aramaları

* Petrol ve Doğalgaz aramaları

* Jeotermal Kaynak aramaları... vb.

* Doğal Olayların araştırılması

* Depremsellik ve Deprem Riski araştırmaları

* Heyelan araştırmaları

* Su Baskını araştırmaları

* Çığ araştırmaları.... vb.

* Çeşitli boyut ve büyüklükte mühendislik yapılarının zemin araştırmaları ve kent planlamalarında mikrobölgeleme çalışmaları

* Bina

* Köprü

* Baraj

* Yol

* Hava Limanı

* Tünel

* Termik ve Nükleer Santral

* Liman... vb. zemin incelemeleri

* Mikrobölgeleme çalışmaları

* Zemin Yapı etkileşimi

* Çevre sorunlarına yönelik araştırmalar

* Yeraltı suyu kirliliği

* Toprak kirliliği

* Atık depolama alanları

* Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) araştırmaları vb.

* Yerküremizin ve uzayın özelliklerinin incelenmesi

* Yerkabuğunun ve Yeriçinin yapısı, bileşimi ve fiziksel özellikleri

* Atmosfer araştırmaları

* Okyanus araştırmaları

* Gezegenler arası ortamın incelenmesi

* Diğer gezegenlerde yapılan jeofizik araştırmalar

* Diğer araştımalar

* Gömülü metal nesnelerin (tehlikeli bidonlar, kaybolmuş metalden yapılmış nesneler vb.)
bulunması
* Gömülü arkeolojik eserlerin bulunması.